تبلیغات
بزرگترین گروه ریاضی

LOGO

 

ملا محمد باقر یزدی


 ملا محمدباقر بن زین العابدین یزدی از ریاضیدانان دوره صفویه و معاصر با شاه عباس اول ( 1038ـ 966ه.ق) ، شاه صفی ( 1052ـ 1038ه.ق) بود و اندكی پیش از 1069ه.ق در گذشت.


برخی دانشمندان ملا محمد باقر یزدی را استاد شیخ بهاء الدین عاملی ( شیخ بهایی) متولد 953ه.ق دانسته اند.


مهمترین اثر ریاضی موجود ملا محمد باقر یزدی عیون الحساب نام دارد.
گروه : مشاهیر ملی
رشته : ریاضیات
گرایش : هندسه
والدین و انساب : پدر ملا محمدباقر، یكی از مردمان اهل یزد به نام زین العابدین یزدی بوده است.
تحصیلات رسمی و حرفه ای : ملا محمدباقر یزدی پس از آموختن مقدمات علوم از جمله قرآن،‌ علوم اسلامی و ادبیات اسلامی و اندكی ریاضیات و نجوم به اصفهان رفت و در سایه شكوفایی علمی روزگار شاه عباس اول به پویانی و پیشرفت در زمینه هندسه دست یافت.
خاطرات و وقایع تحصیل : دوران تحصی ملا محمد باقر یزدی معاصر با سلطنت شاه عباس اول صفوی بود. شاه عباس برای انتقال آب كوهرنگ بختیاری به اصفهان به مهندسینی چون شیخ بهایی و میرداماد و ....دستور داد تا به تحقیقاتی دست بزنند و ازاین رو علم هندسه در كنار جغرافیا در آن روزگار مورد توجه بیشتر قرار گرفت.
فعالیتهای ضمن تحصیل : مطالعه آثار هندسه دانانی چون مانالاوس و ثاوذوسیوس و نیز خواجه نصیر الدین طوسی و غیاث الدین جمشید كاشانی از امور مورد علاقه ملا محمدباقر یزدی بوده است.
استادان و مربیان : منابع دقیقا نامی از استادان ملا محمد باقر یزدی نیاورده اند جز آنكه برخی وی را از شاگردان شیخ بهاء الدین عاملی ( شیخ بهایی) دانسته اند. كه بنابه نوشته دكتر ابوالقاسم قربانی، این گفته جای تامل نیز دارد. ازسوی دیگر، وی كتاب عیون الحساب خود را به تقلید از غیاث الدین جمشید كاشانی ( منجم و ریاضیدان عهد تیموری و مولف مفتاح الحساب) نگاشته است.
همسر و فرزندان : در منابع نام محمدباقرین محمدحسین بن محمدباقر یزدی، نواده محمدباقر یزدی مورد بحث آمده است كه در سال 1106ه.ق شرحی به زبان عربی بركتاب جد خود عیون الحساب نگاشته و آن را « كفایه اللباب فی شرح مشكلات عیون الحساب » نامیده است.
وقایع میانسالی : میانسالی ملا محمد باقر یزدی معاصر با سلطنت شاه صفی و شاه عباس دوم بوده است. گرچه پس از روزگار شكوفایی شاه عباس اول صفوی همه امور كشور از جمله سطح علمی آن رو به نزول رفت، اما هنوز هم مدارس مهم كشور از جمله مدارس اصفهان فعالیت علمی خود را ادامه می دادند. و دانشمندانی چون ملا محمدباقر یزدی به تحقیق و تالیف می پرداختند و علم ریاضی به ویژه هندسه نیز به تشویق های شاه عباس روزگار شكوفایی خود را می گذراند.
زمان و علت فوت : ملا محمدباقر یزدی كمی پیش از سال 1069ه.ق در گذشته است زیرا مولف كتاب ربیع المنجمین از وی با دعای « رحمه الله علیه» یادكرده است. از آنجا كه كتاب مزبور بین سالهای 1075 ـ 1069ه.ق نگاشته شده است، می توان به نتیجه مذكور در بالا دست یافت.
مشاغل و سمتهای مورد تصدی : ملا محمدباقر بن زین العابدین در زمان شاه عباس اول، شاه صفی وشاه عباس دوم به عنوان منجم و ریاضیدان مشهور بود. چنانكه نام وی در كتاب ربیع المنجمین كه شامل شرح حالهای منجمین است در آن روزگار نوشته شده بود.
فعالیتهای آموزشی : منابع دقیقا اشاره ای به فعالیتهای آموزشی ملا محمدباقر یزدی ننموده اند، اما می دانیم كه كتب او بویژه عیون الحساب بارها استنساخ، شرح و ترجمه شده است. و این امر نشان می دهد كه این اثر بر مجامع علمی اواخر عصر صفوی تاثیر مهمی داشته است.
مراکزی که فرد از بانیان آن به شمار می آید : ملا محمدباقر یزدی در پایان مطلب ششم از باب هفتن در كتاب عیون الحساب فصلی را در استخراج اعداد متحابه دارد كه در آن ابتدا قاعده معروف ثابت بن قره را برای محاسبه عددهای متحابه بیان كرده و سپس قاعده ای از خود شرح داده كه چندان فرقی با قاعده معمولی ندارد. و آنگاه همان قاعده را به كار بسته و دو عدد متحاب 9363584 و 9437056 را به دست آورده است. یزدی تالیف كتاب عیون الحساب را در سال 1047ه.ق و 1637.م به پایان رسانیده و البته این دو عدد را پیش از آن تاریخ به دست آورده بوده است.
سایر فعالیتها و برنامه های روزمره : مطالعه آثار گذشتگان درعلم هندسه و حساب به ویژه آثار مانالاوس و ثاوذوسیوس یونانی، خواجه نصیرالدین طوسی و غیاث الدین جمشید كاشانی از امور مورد علاقه ملا محمد باقر یزدی بوده است.
شاگردان : محمدباقر بن محمد حسین بن محمدباقر یزدی نواده و شاگرد محمدباقر یزدی و از ریاضیدانان اواخر عصر صفوی ( معاصر با شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی ) بوده است.
همفکران فرد : غیاث الدین جمشید كاشانی در علم حساب از دانشمندان سلف ملا محمد باقر یزدی به شمار می رفت و همانند او توجه خاصی به علم حساب داشته است.
آرا و گرایشهای خاص : ملا محمدباقر یزدی درریاضیات به علم هندسه بویژه بحث های مربوط به كره علاقه بسیاری داشت و آرای متخصصین متقدمی چون مانالاوس و ثاوذوسیوس را دراین زمینه شرح و نقد كرده است.
چگونگی عرضه آثار : محمدباقر بن محمد حسین بن محمدباقر یزدی در كتاب كفایه اللباب فی شرح مشكلات عیون الحساب را كه در شرح اثر جد خود عیون الحساب بود را ابتدا به شاه سلیمان و سپس به شاه سلطان حسین صفوی تقدیم كرده بود.
________________________________________
آثار :
 -   1  حاشیه براكر ثاوذوسیوس
      ویژگی اثر : یك نسخه خطی از كتاب اكر تالیف ثاوذوسیوس یونانی به عربی در كتابخانه عمومی فرهنك و هنر مشهد به شماره الف 33موجود است كه در تاریخ ذیحجه 1059ه.ق كتابت شده و در بیشتر صفحات آن حاشیه و توضیحاتی با امضای «محمدباقر» دارد. نسخه های دیگر این كتاب در كتابخانه خانقاه نعمت اللهی در تهران موجود است.
2  -حاشیه برتحریر الكره و الاسطوانه
      ویژگی اثر : بك نسخه از این شرح به شماره 171/1در كتابخانه مجلس موجود است
3  -شرح المقاله العاشره من ( تحریر) اصول اقلیدس
      ویژگی اثر : دراین شرح یزدی به ترتیب جمله هایی از مقاله دهم تحریر اقلیدس نصیرالدین طوسی را نقل كرد. و پس از نقل هر جمله به شرح و نقادی آن پرداخته است . از این شرح چندین نسخه خطی موجود است كه از آن جمله است نسخه شماره 32/2 در كتابخانه مجلس و نسخه 690/13 در كتابخانه مدرسه سپهسالار
-4  شرح كتاب الاشكال الكریه
      ویژگی اثر : متن الاشكال الكریه اثر منالاوس دانشمند یونانی است و یك نسخه از این شرح دریك كتابخانه خصوصی و یك نسخه با عنوان حاشیه براكر مانالاوس در كتابخانه مجلس موجود است.
5  -عیون الحساب
      ویژگی اثر : كتابی است به عربی كه به تقلید از مفتاح الحساب اثر غیاث الدین جمشید كاشانی نگاشته شده است. محمد باقر یزدی نگارش این كتاب را در سال 1047ه.ق به پایان رسانیده است . از این كتاب نسخه های متعددی در كتابخانه مجلس، كتابخانه ملی ملك ، دانشگاه تهران و دانشكده اللهیات و .........موجود است . عیون الحساب درهغت باب است كه به شرح زیر است‌: باب اول در حساب عددهای صحیح دارای سیزده مطلب، باب دوم در حساب كسرها مشتمل بر یك مقدمه و سیزده مطلب ، باب سوم در حساب اهل نجوم مشتمل بر دو مقدمه و شش مطلب ، باب چهارم در مساحت مشتمل بر یك مقدمه و شش مطلب، باب پنجم در استخراج مجهولات با تناسب، باب ششم در استخراج مجهولات با خطاین ، باب هفتم در جبر و مقابله مشتمل بر مقدمه و شش مطلب این كتاب توسط محمد باقر بن میر اسماعیل خاتون آبادی به زبان فارسی ترجمه شده است.
-6 فتوحات غیبیه
      ویژگی اثر : این كتاب كه به زبان فارسی است، در شرح اعمال هندسی تالیف ابوالوفای بوزجانی است و نسخه خطی آن به شماره 5371در كتابخانه آستان رضوی موجود است.
7  -مساحت سطح كره
      ویژگی اثر : نسخه این رساله به خط دست محمدباقر یزدی در كتابخانه آستان قدس رضوی به شماره 12132/1موجود است


برچسب ها : ریاضیدانان , دانشمندان , منجم و ریاضیدان , علم ریاضی , فعالیتهای آموزشی , محمدباقر یزدی , دانشگاه تهران , دانشمند یونانی , یاضیدانانعصر صفوی , زندگی نامه ملا محمد باقر یزدی , عمومی , ایرانی , فارسی , منبع:گروه ریاضی ,
دنبالک ها : گروه ریاضی ,

آرشیو ماهانه

نظر سنجی

کدام یک از موضوعات مطالب بیشتر برای شما مفید است ؟


آمار بازید

کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

درباره ما


معلم ریاضی کسی است که بتواند فکر خود را به فراگیران منتقل کند

ایجاد کننده وبلاگ : مولوی

| لوگوی دوستان |

math خونه

باشگاه معلمان جوان ایران

| تبلیغات | ........ ........ ........

 
http://up.rstp.ir/images/70584493750950679405.gif